Shrek filmi hangi ülkenin ?

Beyza

New member
Bu değerlendirme önemli bir noktaya işaret eder: Bir yapım, önyargıyı eleştirirken aynı zamanda o önyargının bazı unsurlarını yeniden üretebilir.

Örneğin Shrek'in başlangıçta korkutucu görülmesi, izleyiciyi dış görünüşe dayalı yargılar hakkında düşündürebilir. Ancak karakterin sevilmeye değer olduğunu kanıtlamak için cesur, sadık ve iyi kalpli özellikler göstermesi gerektiği de ileri sürülebilir. Böyle bir okumada film, görünüşü farklı olan insanların yalnızca iyi karakterleri sayesinde kabul görmesi gerektiği gibi sorunlu bir düşünceyi istemeden güçlendirebilir.

Burada şu ayrımı yapmak gerekir: Bir insanın toplumsal kabul görmesi ile ahlaki açıdan kusursuz olması aynı şey değildir. Gerçek hayatta bireylerin saygı görmesi için olağanüstü cesaret göstermeleri veya başkalarına kendilerini kanıtlamaları gerekmemelidir.

Fiona'nın hikâyesi de benzer bir soruyu gündeme getirir. Geleneksel güzellik idealinin dışında kalan bir bedene sahip olma korkusu, karakterin kendisini nasıl algıladığını ve başkaları tarafından nasıl değerlendirileceğini düşündüğünü etkiler. Filmin sonunda Fiona'nın dev görünümünü koruması, romantik mutluluğun geleneksel güzellik ölçütlerine bağlı olmak zorunda olmadığını ima eder.

Bununla birlikte bu sahnenin bütün izleyicilerde özgürleşme hissi yarattığını söylemek doğru olmaz. Bazı izleyiciler sonu beden çeşitliliğinin kabulü olarak yorumlayabilirken bazıları filmin güzelliği hâlâ romantik ilişkinin merkezine yerleştirdiğini düşünebilir.

Bilimsel açıdan değerli olan, bu farklı yorumları peşinen doğru veya yanlış ilan etmek yerine hangi koşullarda ortaya çıktıklarını araştırmaktır.
[HEADING=1]5. Kadınlık ve Erkeklik Rolleri: Film Kalıpları Ne Ölçüde Değiştiriyor?[/HEADING]
Shrek, geleneksel masal kahramanlarının alışılmış özelliklerini değiştirerek toplumsal cinsiyet tartışmaları için önemli bir örnek oluşturur. Klasik anlatılarda erkek kahraman çoğunlukla yakışıklı, güçlü ve soylu; kadın kahraman ise güzel, nazik ve kurtarılmayı bekleyen biri olarak tasvir edilir.

Shrek bu beklentilere tam olarak uymaz. Fiziksel görünüşü geleneksel prens imgesinden uzaktır ve başlangıçta kahraman olmak gibi bir amacı da yoktur. Fiona ise yalnızca kurtarılmayı bekleyen bir prenses değildir; kendi kararlarını verir, mücadele eder ve gerektiğinde fiziksel gücünü kullanır.

Unger ve Sunderland'ın incelemesi, filmin geleneksel toplumsal cinsiyet kalıplarını hem sorguladığını hem de bazı yönlerden sürdürdüğünü ortaya koyar. Araştırmacılar, Fiona'nın bağımsız ve mücadeleci özelliklerine dikkat çekerken romantik ilişkinin ve geleneksel masal beklentilerinin anlatıdaki varlığını da değerlendirir. ResearchGate

Bu noktada erkeklerin ve kadınların bakış açılarını ele almak yararlı olabilir; ancak onları birbirinden kesin biçimde ayırmak bilimsel açıdan doğru değildir. Erkeklerin analitik, kadınların ise duygusal olduğu gibi genellemeler bireysel farklılıkları göz ardı eder. Her iki cinsiyetten insanlar hem sayısal verilere hem de duygusal ve toplumsal sonuçlara önem verebilir.

Analitik bir inceleme, örneğin Fiona'nın kaç sahnede kendi kararını verdiğini, hangi durumlarda başkalarının kararlarına bağımlı kaldığını ve anlatının bu davranışları nasıl ödüllendirdiğini araştırabilir. Sosyal etkilere odaklanan bir inceleme ise Fiona'nın görünüşü nedeniyle yaşadığı kaygının, kabul görme ihtiyacının ve ilişki kurma biçiminin izleyicilerde hangi duyguları uyandırdığını değerlendirebilir.

Bu iki yaklaşım birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Sayısal analiz, belirli davranışların filmde ne sıklıkta görüldüğünü gösterebilir; nitel görüşmeler ise bu davranışların izleyiciler tarafından nasıl anlamlandırıldığını açıklamaya yardımcı olabilir.

Örneğin Fiona'nın dövüş sahneleri, bir kadın karakterin fiziksel olarak etkin olabileceğini gösterir. Ancak bağımsız bir karakterin yalnızca mücadele etmesi, bütün toplumsal cinsiyet kalıplarının ortadan kalktığını kanıtlamaz. Karakterin görünüşü, romantik ilişkisi, karar verme özgürlüğü ve hikâyenin sonunda ulaştığı konum da birlikte değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla Shrek'in toplumsal cinsiyet açısından önemi, bütün kalıpları yıkmış olmasından çok, izleyicinin bu kalıpları fark etmesini sağlayabilecek çelişkiler sunmasında yatmaktadır.
[HEADING=1]6. Toplumsal Dışlanma, Empati ve Kimlik[/HEADING]
Shrek'in bataklıkta yalnız yaşamayı tercih etmesi ilk bakışta kişisel bir tercih gibi görünür. Ancak hikâyenin başlangıcında köylülerin ona yönelik korkusu ve masal karakterlerinin toplumdan uzaklaştırılması, yalnızlığın toplumsal nedenleri olabileceğini de gösterir.

Burada iki farklı açıklamayı birbirinden ayırmak gerekir. Birinci açıklamaya göre Shrek, yalnızlıktan hoşlanan ve kişisel alanına önem veren biridir. İkinci açıklamaya göre ise toplumun ona karşı önyargılı davranması, başkalarıyla ilişki kurmasını zorlaştırmaktadır. Film, bu iki durumun bir arada bulunabileceği bir karakter sunar.

Bu durum gerçek hayattaki dışlanma araştırmalarıyla ilişkilendirilebilir. Toplumsal kabul görmeyen bireyler, kendilerini korumak için sosyal ilişkilerden uzaklaşabilir. Bununla birlikte her yalnız yaşayan kişinin dışlanmış olduğunu varsaymak da doğru değildir. Yalnızlık bir tercih olabileceği gibi kişinin istemediği bir toplumsal durumun sonucu da olabilir.

Shrek'in Eşek ile kurduğu ilişki, karakterin başlangıçtaki yalnızlık anlayışının değişebileceğini gösterir. Eşek'in konuşkanlığı ve ısrarı Shrek'i zaman zaman rahatsız etse de bu ilişki, güvenin ve karşılıklı anlayışın zamanla gelişebileceğini ortaya koyar.

Bu açıdan filmdeki dostluk, bir karakterin başka bir karakteri tamamen değiştirmesi olarak değil, farklı kişiliklere sahip iki bireyin ortak bir ilişki geliştirmesi olarak yorumlanabilir.

Göstergebilimsel açıdan bataklık da önemlidir. Shrek için bataklık, toplumun gözünde olumsuz bir mekân olsa da onun kendisini güvende hissettiği yerdir. Aynı mekânın farklı karakterler için farklı anlamlar taşıması, çevrenin yalnızca fiziksel özellikleriyle değil, bireylerin deneyimleriyle de değerlendirildiğini gösterir.

Bu yorum, filmdeki mekânların psikolojik işlevini açıklamaya yardımcı olur. Bununla birlikte karakterlerin yaşadıklarını gerçek insanların deneyimleriyle birebir eşitlememek gerekir. Kurmaca bir anlatı, toplumsal süreçleri görünür kılabilir ancak tek başına gerçek hayattaki dışlanmanın nedenlerini veya sonuçlarını kanıtlayamaz.
[HEADING=1]7. Amerikan Kültürü, Avrupa Masalları ve Küresel Popülerlik[/HEADING]
Shrek'in Amerikan yapımı olması, filmde yalnızca Amerikan kültürüne ait unsurlar bulunduğu anlamına gelmez. Yapım, Avrupa masal geleneğinden tanıdık karakterleri, modern mizahı ve popüler kültüre yönelik göndermeleri bir araya getirir.

BFI'nin film kaydı, yapımın 2001 tarihini ve yaratıcı kadrosunu doğrularken Cannes Film Festivali kayıtları da filmin ABD yapımı olduğunu belirtir. Bu kaynaklar, filmin üretim kökenini belirlemek için güvenilir kurumsal referanslardır. BFI+1

Filmin kültürel açıdan dikkat çekici özelliklerinden biri, klasik masal unsurlarını mizahla yeniden yorumlamasıdır. Sihirli ayna, prenses, ejderha, prens ve kurtarma görevi gibi unsurlar tanıdık anlatılardan gelir; ancak karakterlerin davranışları ve olayların sonuçları geleneksel beklentileri her zaman karşılamaz.

Unger ve Sunderland'ın çalışması da Shrek'in geleneksel masal söylemlerini çağdaş sinema türleriyle bir araya getirdiğini ve mizahın bu farklı anlatı biçimleri arasındaki gerilimden yararlandığını ortaya koyar. ResearchGate

Filmin bu yaklaşımı, kültürel ürünlerin yalnızca geçmişten gelen hikâyeleri tekrarlamadığını, onları yeni toplumsal koşullar içinde yeniden şekillendirebildiğini düşündürür.

Burada başka bir soru da ortaya çıkar: Shrek'in başarısı, geleneksel masalları eleştirmesinden mi kaynaklanır, yoksa bu eleştiriyi geniş bir izleyici kitlesine hitap eden mizahla birleştirebilmesinden mi?
 
Üst